صاد خانه ارسال پیام  اینستاگرام  تلگرام  اندیشوران  RSS  سایت علی صفدری در زمینه ادیان ملل و انسانها  درسگفتارهای حسین و انسان  حریصا  ما و زرتشت درسگفتارهای ما و زرتشت  نامه به پاپ letter to pope

 سایت انسان و ادیان

     سوال : آیا ابن قتیبه دینوری کتابی به نام  "الإمامة والسیاسة" داشته است؟



سلام / یکی از حرف هایی که هر سال با آمدن ایام فاطمیه بر سر زبان ها می افتد انتساب کتاب "الإمامة والسیاسة" به جناب ابن قتیبه دینوری است. علتش هم این است که ایشان در کتابش که به نوعی تاریخ بی پرده قرن اول و اتفاقات نخستین روزهای جامعه اسلامی بعد از رسول خدا را مرور می کند متفاوت از سایر کتب است. چرا که سایر کتب اهل سنت تلاش نموده اند تا دامن غاصبان حکومت نبوی را از اتفاقات نامبارک آن روزها بشویند، اما ابن قتیبه منصف بوده و از تحریف نگاری خود را برحذر داشته است و آنچه که رخ داده است را با شهامت بازگو کرده.

درباره انتصاب کتاب 
"الإمامة والسیاسة" به ابن قتیبه باید گفت که حتما این کتاب از ایشان است. چراکه اولا این کتاب بارها با نام مؤلف آن «ابن قتیبه دینورى» در مصر و سایر کشورها چاپ شده و حتى چندین نسخه خطى از این کتاب در سراسر دنیا، از جمله در کتابخانه هاى مصر، پاریس، لندن، ترکیه و هند موجود است. ثانیا بسیاری از علما اهل سنت به نگاشته شدن چنین کتابی توسط ابن قتیبه اذعان نموده اند، مانند:

  • ابن حجر هیثمى در کتاب «تطهیر الجنان و اللسان»
ابن حجر الهیثمی، أبو العباس أحمد بن محمد بن علی (متوفای973هـ)، تطهیر الجنان و اللسان، ص72.
  •  ابن عربى مالکی، در کتاب العواصم من القواصم ضمن نقل مطالبى از این کتاب به صحت انتساب آن به «ابن قتیبه» تصریح دارد. إبن العربی، محمد بن عبد الله أبو بکر (متوفای543هـ)، العواصم من القواصم فی تحقیق مواقف الصحابة بعد وفا النبی صلى الله علیه وسلم، ج 1، ص 261، تحقیق: محب الدین الخطیب - ومحمود مهدی الاستانبولی، ناشر: دار الجیل - لبنان - بیروت، الطبعة: الثانیة، 14 7هـ - 1987م.
  • نجم الدین عمر بن محمد مکى مشهور به «ابن فهد» در کتاب «اتحاف الورى باخبار امّ‌القرى» در ذکر حوادث سال 93هـ، مى نویسد:
و قال ابومحمد عبدالله بن مسلم ابن قتیبة فی کتاب الامامة و السیاسة....
ابن فهد، نجم الدین عمر بن محمد مکى، اتحاف الورى باخبار ام القرى، حوادث سال 93 هـ ق.
و سپس حکایت دستگیرى «سعید بن جبیر» را به نقل از آن کتاب ذکر مى کند.
  • قاضى ابوعبدالله تنوزى معروف به «ابن شباط» در کتاب الصلة السمطیه.
التنوزی، أبو عبد الله، الصلة السمطیه، فصل دوم، باب 34.
  • تقى الدین فاسى مکى در کتاب العقد الثمین. فاسى المکى، تقى الدین، العقد الثمین، ج6، ص72.
  • فرید وجدى در کتاب دایرة المعارف القرن العشرین مى نویسد:
اورد العلامة الدینورى فی کتابه الامامة و السیاسة....
وجدی، فرید، دایرة المعارف القرن العشرین، ج2، ص754.
و باز در جایى دیگر مى نویسد:
... کتاب الامامة و السیاسة لابى محمد عبدالله بن مسلم الدینورى المتوفى سنة 27 هـ.
همان، ص749.
  • دکتر احمد زکى صفوت نویسنده شهیر معاصر و استاد زبان عربى در دانشگاه مصر در کتاب جمهرة خطب العرب، در چندین جا مطالبى را از کتاب الإمامة و السیاسة نقل و آن را به ابن قتیبه نسبت مى‌دهد.
وزاد ابن قتیبة فی الامامة والسیاسة: والله یا أهل العراق ما أظن هؤلاء القوم من أهل الشأم إلا ظاهرین علیکم.
صفوت، أحمد زکی، جمهرة خطب العرب، ج 1، ص 422، ناشر: المکتبة العلمیة - بیروت.
وزاد ابن قتیبة فی الإمامة والسیاسة: فرق الله بینی وبینکم وأعقبنی بکم من خیر لی منکم وأعقبکم
جمهرة خطب العرب، ج 1، ص 426.
نص آخر لخطبة طارق. وروی ابن قتیبة هذه الخطبة فی الإمامة والسیاسة بصورة أخری.
جمهرة خطب العرب، ج 2، ص 316.
در کنار این دو دلیل خرده گیری برخی از بزرگان اهل سنت به وی به خاطر عدم پرده پوشی صحابه به تنهایی در انتساب کتاب به وی کفایت می کند. "ابن عربى" در کتاب «العواصم من القواصم» اظهار مى دارد:
ومن اشد شیء على الناس جاهل عاقل أو مبتدع محتال فأما الجاهل فهو ابن قتیبة فلم یبق ولم یذر للصحابة رسما فی کتاب الامامة والسیاسة ان صح عنه جمیع ما فیه...

از جمله سخت‌ترین و ناگوارترین امور در جامعه یکى اندیشمند ناآگاه و دیگرى بدعت گذار حیله گر است؛ اما اندیشمند ناآگاه همچون ابن قتیبه است که در کتاب «الامامة و السیاسة» رسم پرده پوشى را در باره صحابه مراعات نکرده؛ اگر نسبت تمام مطالب این کتاب به او صحیح باشد (در انتساب اصل کتاب به او تردیدی نیست ؛ ولی در صحت همه مطالب تشکیک می‌کند).

إبن العربی، محمد بن عبد الله أبو بکر (متوفای543هـ)، العواصم من القواصم فی تحقیق مواقف الصحابة بعد وفاة النبی صلى الله علیه وسلم، ج 1، ص 261، تحقیق: محب الدین الخطیب - ومحمود مهدی الاستانبولی، ناشر: دار الجیل - لبنان - بیروت، الطبعة: الثانیة، 14 7هـ - 1987م.
با این حساب ثابت و قطعی است که این کتاب از نوشته های ابن قتیبه دینوری است و شکی نیست که علت تضعیف این کتاب به خاطر جوانب کتاب است.
  • ۹۵/۱۲/۰۶
  • سایت آیین ما

نظرات (۱)

  • پایگاه ادیان
  • سلام
    استفاده و نشر پادکست ها همراه با ذکر اسمتون مشکلی نداره؟؟
    پاسخ:
    سلام / باعث امتنان است. خدا قوت
    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">

    وادی السلام یادنامه علما

     ارسال پیام  خانه  اینستاگرام

    وادی السلام یادنامه علما

     Podcast